Gelukkig aan de antidepressiva
Bron: www.bndestem.nl
Nederlanders zijn het gelukkigst van alle Europeanen, blijkt uit onderzoek. Maar tegelijkertijd grepen we nog nooit
zo massaal naar de antidepressiva. 'Een pilletje stelt geen lastige vragen.'
Guus is een gevierd advocaat, getrouwd en een gelukkig man. Tot hij lichte depressieve klachten krijgt en zijn
huisarts hem paroxetine voorschrijft, een antidepressiemiddel. Helpen doet het niet. Sterker nog, Guus raakt
geagiteerd, wordt onhandelbaar en uiteindelijk zelfs manisch. De paroxetine drijft hem tot een radicaal besluit:
hij stopt met zijn werk en vraagt scheiding aan.
Naast Guus (niet zijn echte naam) slikken 900.000 andere Nederlanders antidepressiva. Niet psychiaters, die er voor
hebben doorgeleerd, maar huisartsen schrijven de meeste van deze pillen voor - zo'n 80 procent. Dit jaar ging een
recordaantal recepten over de toonbank bij de apotheek, 6,2 miljoen.
En dat terwijl een pil slikken volgens deskundigen lang niet altijd de oplossing is. Voor zwaar depressieven is
medicatie inmiddels onomstreden, maar veel mensen met lichte klachten of een tijdelijke dip klimmen na een paar
weken zelfstandig uit het dal.
Depressie-onderzoeker Harm van Marwijk werkte als huisarts mee aan een wetenschappelijk onderzoek. "Daaruit bleek
dat patiënten, als ze goed worden begeleid door hun huisarts, zonder antidepressiva even snel opknappen als mét."
Verdwijnt de milde depressie niet vanzelf, dan biedt een korte therapie uitkomst, zegt Aly van Geleuken, psycholoog
en hoofd van het Depressie Centrum: "Dat maakt mensen weerbaarder, ze leren hoe ze in de toekomst met tegenslag om
kunnen gaan."
Maar het aantal voorgeschreven pillen stijgt. "We lijken te zijn doorgeslagen", geeft Lex Goudswaard van het
Nederlands Huisartsen Genootschap toe. "Twintig jaar geleden kregen huisartsen nog op hun kop omdat ze
depressiviteit niet herkenden. Nu schrijven we te veel voor."
Een pilletje is soms makkelijker voor mensen, zegt Van Marwijk. "Dat stelt geen lastige vragen."
Net als iedere huisarts informeert hij zijn patiënten over alle behandelmogelijkheden bij depressie, de therapie en
de medicatie. Zijn verwijsbriefjes voor hulp van een expert blijven echter vaak liggen, merkt hij.
"Mensen zijn toch bang dat ze hun hele jeugd moeten doorploegen bij een psycholoog. Ik ben zelf al blij als één van
de tien patiënten die ik doorstuur ook daadwerkelijk naar de psycholoog gaat."
Een ruime meerderheid verkiest een medicijn en de huisarts schrijft het recept wel uit. Die heeft in een consult
van tien minuten per patiënt ook nauwelijks tijd voor meer. Goede begeleiding staat onder druk, geeft Van Marwijk
toe. "In die tien minuten kan ik hooguit lichamelijke oorzaken uitsluiten en de behandeling van de somberheid en
futloosheid bespreken."
Hij is blij dat zijn praktijk binnenkort een psychiatrisch verpleegkundige krijgt. "Die heeft wel meer tijd voor
deze patiënten." Het gemak waarmee huisartsen nu naar hun receptenboekje grijpen, stuit Stichting Pandora, die
opkomt voor de belangen van mensen met psychische problemen, tegen de borst.
"Dat kan niet verantwoord zijn", zegt Toon Vriens van Pandora. "Er zijn heus huisartsen die verantwoord
voorschrijven, maar de psychiater is de specialist bij depressie. Daarbij: je gaat voor hartmedicijnen toch ook
niet naar de huisarts?"
Antidepressiva zijn ook bepaald geen snoepjes. Ze zijn getest op hun werkzaamheid bij zware depressies. Ze werken
op het brein. Het zijn heftige middelen die behoorlijke bijwerkingen kunnen geven. Vriens: "Je komt er zo tien kilo
van aan, er ontstaan seksuele remmingen en je gevoelsleven vlakt af."
Volgens de eigen huisartsenrichtlijn moet een patiënt die binnen zes tot negen maanden niet is opgeknapt naar een
specialist worden doorgestuurd. Maar Van Geleuken van het Depressie Centrum komt in het land mensen tegen die bij
hun huisarts al vier tot vijf verschillende antidepressiva uitprobeerden.
"Hoe bestaat het, denk ik dan. We geven goede voorlichting over de laatste behandelrichtlijnen zodat zij vervolgens
hun eigen huisarts kunnen opvoeden. Het is eigenlijk best erg dat dit nodig is."
Maar hoe valt het groeiend aantal pillenslikkers nu te rijmen met dat andere onderzoek dat Nederlanders als de
gelukkigsten van Europa aanwees? Lex Goudswaard lacht: "Het hoeft elkaar niet tegen te spreken. Misschien zijn we
wel zo gelukkig dankzij die pillen."
| 
